Nguồn vốn hạn hẹp, kinh phí hạn chế, càng không thể trông đợi từ nguồn vốn ngân sách, việc huy động vốn từ cộng đồng, đặc biệt là những người đam mê điện ảnh được coi như một “kênh” mới nhằm tìm kiếm kinh phí sản xuất phim. Hướng đi này không còn mới với khá nhiều dự án phim lớn ở nước ngoài đã thành công nhưng tại Việt Nam, việc huy động vốn làm phim này vẫn còn khá xa lạ.

Với sự phát triển của nền điện ảnh Việt Nam trong những năm gần đây là một bước tiến khá xa mà chúng ta đạt được, tuy nhiên song song đó vẫn tồn tại những khó khăn, hạn chế mà các nhà làm phim gặp phải. Đặc biệt là nguồn vốn cho những bộ phim điện ảnh phải đòi hỏi có số đầu tư khá lớn.

Gọi vốn cộng đồng là một hình thức, một bước tiến mới, mở ra một con đường mới cho các nhà sản xuất phim có lối đi rộng lớn hơn. Họ có thể nhờ đó để làm được những bộ phim có chất lượng, đầu tư mà không quá lo lắng về vấn đề nguồn vốn.

Đạo diễn – Nhà sản xuất phim Nguyễn Tấn Trực cùng Ngộ Entertainment cũng đã tìm được con đường bằng huy động nguồn vốn từ cộng đồng này để sắp tới áp dụng vào dự án phim điện ảnh của mình. Đây được coi là bước đi tiên phong trong việc huy động vốn từ cộng đồng cho dự án phim điện ảnh tại Việt Nam.

Vào năm 2008 Nguyễn Tấn Trực có mở một công ty casting và câu lạc bộ thiên niên kỷ, xây dựng cộng đồng yêu thích phim ảnh nói riêng và nghệ thuật nói chung.

Có mở những lớp đào tạo diễn xuất căn bản để phần nào giúp các bạn trong cộng đồng tự tin hơn khi tham gia các vai diễn hoặc các bạn có nguyện vọng định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn chuẩn bị thi vào trường sân khấu điện ảnh. Thời điểm đó công ty cũng chuyên nhận tổ chức sự kiện, làm các chương trình truyền hình …

Song song với cá nhân Nguyễn Tấn Trực đi làm phó đạo diễn phim truyện cho các hãng sản xuất lớn thời điểm đó để tạo đầu ra công việc cho các bạn có thêm thu nhập cũng phần nào cho các bạn được thực tập trải nghiệm khả năng diễn xuất của mình thông qua các dự án.

Vào những năm đó Nguyễn Tấn Trực cũng nghiên cứu về lĩnh vực phim điện ảnh, và đồng hành cùng nhiều anh em đam mê điện ảnh thành lập nhiều nhóm làm phim, tham gia dự thi các liên hoan phim ngắn, các dự án phim 24h để bước đầu chạm ngỏ đến các dự án điện ảnh.

Những năm đó để được tham gia vào các dự án điện ảnh với các vị trí quan trọng thực sự rất khó khăn, mà để có tiền, có kinh phí đầu tư vào một phim ngắn đã khó huống gì làm một phim điện ảnh.

Năm 2012, Nguyễn Tấn Trực cũng tham gia tìm hiểu và kết nối được nhiều anh em rồi mở ra trang Cùng Nhau Làm Phim với hy vọng việc chia sẻ kết nối từ nhiều anh em cộng đồng làm phim khác chia sẻ các dự án và nguyện vọng của mình với nhau để các dự án trong cộng đồng sớm thực hiện. Cộng đồng chia sẻ giải quyết những khó khăn cho nhau mọi vấn đề từ triển khai ý tưởng nội dung kịch bản, đến các vị trí quan trọng gồm đạo diễn, diễn viên, quay phim đến phần hậu kỳ, và đặc biệt là trao đổi chia sẻ đóng góp các thiết bị quay, thiết bị ánh sáng phục vụ việc thực hiện dự án. Vì thời điểm này các ekip chỉ mang mục tiêu làm phim để thoả mãn đam mê chưa biết khai thác tạo thu nhập từ các bản quyền dòng phim ngắn phim độc lập này, nên việc bỏ tiền ra để thực hiện dự án với tâm lý là mất trắng để có được sản phẩm.

Và trong thời điểm này các ca sĩ sinh hoạt trong nhóm cũng mong có được MV như bao ca sĩ có điều kiện khác  nhưng lại không có điều kiện thực hiện thì anh em trong cộng đồng cũng gom góp lại hỗ trợ mọi thứ, ca sĩ chỉ lo chi phí ăn uống trong ngày quay cho anh em.

Độ khoảng vào năm 2012-2013 vô tình lên mạng tìm tài liệu về quy trình sản xuất các dự án phim ca nhạc, phim điện ảnh thì phát hiện ra một trang web ở Mỹ, trang web này trình bày các ca sĩ cũng có hạng có tên tuổi và một số ca sĩ khác mình cũng không biết, có các dự án của nhạc sĩ chỉ mới có audio, có rất nhiều dự án và kêu gọi mua bản quyền audio bài hát.

Rồi có dự án kêu gọi thực hiện quay MV và họ ra mức giá cụ thể cho từng dự án với điều kiện mình tạo ra sản phẩm phù hợp và gửi về họ duyệt, nếu được duyệt mới nhận được số tiền treo giải đó.

Ngoài ra còn có dự án rất thú vị từ một ca sĩ nổi tiếng họ đã có sẵn mọi thứ chuẩn bị để thực hiện một MV, dự án lớn và kinh phí thực hiện cũng lớn. Họ huy động vốn thực hiện dự án bằng nhiều cách thức tham gia, từ việc tạo đăng ký mua đỉa CD/DVD trước có chữ ký và những bản gốc đầu tiên đặc biệt chỉ có thể đăng ký mua từ bây giờ, và việc góp một phí tiền nhỏ hơn nhiều so với việc mua CD/DVD để được tham dự trong liveshow sắp tới của ca sĩ đó … nhưng thời điểm này cũng chưa thấy dự án huy động vốn nào cho dự án phim.

Mãi đến năm 2017 sau khi tìm hiểu về việc khởi nghiệp cho các doanh nghiệp siêu nhỏ mới bắt đầu kinh doanh cần huy động vốn, tìm hiểu về các cách huy động vốn cộng đồng và cách chào dự án kêu gọi vốn trên các kênh, trang gọi vốn từ các nền tảng : https://www.kickstarter.com/

Vô tình hay hữu ý tìm thấy được trang seedandspark trang huy động vốn cho các dự án phim độc lập, phim ngắn . Nhưng rất tiếc là còn quá xa lạ với các dự án và ekip thực hiện ở Việt Nam.

Sau quá trình nghiên cứu và tìm hiểu tính ưu điểm và khuyết điểm khi áp dụng cách thức huy động vốn thực hiện dự án sản xuất phim trên nền tảng này. Nguyễn Tấn Trực có lượt bỏ bớt nhiều cái không phù hợp và kết hợp thêm nhiều tính năng trên nhiều nền tảng gọi vốn từ các trang khác để tạo ra cho riêng mình hình thức gọi vốn  SCS ( Chia sẻ-kết nối-chia sẻ )

Với chủ trương 3S, chia sẻ đam mê, chia sẻ thành công, chia sẻ lợi nhuận

Và việc của SCS là kết nối trao đổi các giá trị lợi ích trong việc kết nối mọi giá trị chia sẻ với nhau. Một vòng tròn chia sẻ từ người cung đến người cầu rồi lại hoán đổi chính bản thân người cung ban đầu lại trở thành người cầu và người cầu ban đầu lại chính là người cung.

Và nhiệm vụ của SCS là giải mã những việc đó để khai thác tối đa việc chia sẻ các giá trị lợi ích trong cộng đồng với nhau.

Hiện tại Ngộ cũng như SCS chỉ tập trung huy động vốn vào các dự án điện ảnh của Ngộ sản xuất hoặc từ các dự án mà Ngộ hợp tác theo yêu cầu liên kết từ các đơn vị khác cũng có nhu cầu gọi vốn qua nền tảng SCS này.

Mục tiêu dài hạn trong 3 năm tới SCS sẽ xây dựng được cộng đồng khán giản xem phim chính là những cổ đông góp phần hình thành dự án sản xuất phim bằng những số tiền như hình thức mua vé đầu tiên của mình . Và còn sinh thêm lợi nhuận và giá trị lợi ích khác từ những việc ủng hộ này.

Đạo diễn – Nsx Trực Nguyễn SG chia sẻ: “Trực không phủ nhận đôi khi có những khoảnh khắc mình lại muốn thành Hero, cũng như bao tuổi thơ ai cũng mong được khoát lên mình những bộ đồ siêu nhân. Nói để mĩm cười vì những điều đó là những lát cắt thăng hoa cảm xúc nuôi dưỡng 1 tâm hồn khỏe mạnh, còn hiện tại việc Trực làm là cuộc sống, tính ra số năm làm nghề phim này, Trực cũng làm hơn 14-15 năm rồi. Và thú thật chỉ có một nguồn thu nhập chính từ nguồn này, và mình cũng cảm thấy đam mê phù hợp với ngành rồi dần thành nghiệp, Trực cũng vậy và Ngộ cũng vậy để tồn tại thì cần thay đổi và phát triển. Việc phát triển điện ảnh thế giới thì thế giới đã và đang và luôn làm , việc phát triển công nghiệp điện ảnh nước nhà thì các bác lớn cũng đã có mục tiêu định hướng rõ ràng. Việc còn lại là phải được làm được thực hiện thì mới mong được hội nhập và tiệm cận sự phát triển của ngành điện ảnh này. Để mong làm một phim đầy chất Việt văn hoá Việt thì chỉ có quỹ đầu tư Việt chứ làm gì có ai khác bỏ ra cho mình làm? Mà quỹ hỗ trợ làm phim Việt đó ở đâu? Ai được làm? Nếu có thì bao nhiêu năm sẽ có 1 phim? Nên việc xây dựng mô hình gọi vốn cộng đồng này là một hình thức cấp bách để không những giải quyết về công ăn việc làm co biết bao anh em đã lỡ vào nghề, yêu thương nghề và dính nghiệp, ngoài ra việc chảy máu chất xám cũng là điều đáng thương khi mọi ý tưởng, sáng tác văn học còn nằm trên bàn giấy và hết năm này tháng nọ nhìn các sản phẩm trên toàn thế giới họ ra ào ạt và vô tình hay hữu ý dù mình có sáng tác trước mà làm sau họ thi cũng mang tiếng đạo ý tưởng. Việc áp dụng hình thức gọi vốn cộng đồng này trên thới giới đã có từ lâu, Với lại mọi thứ của người khác sinh ra mình chỉ áp dụng lại thì cũng ko gì phải quá hô hào tự hào. Nhưng cái quan trọng Trực dám tiên phong áp dụng trong ngành nghề mình và remake lại hoà trộn sao cho hiệu quả nhất và phù hợp với nơi mình sinh sống và làm việc. Mọi thứ điều tuân thủ theo đúng pháp luật. Và định hình thật cụ thể để dần biến hoá thật hữu hình cho dòng sản phẩm này trước khi sản xuất. Và cũng hy vọng phim Việt là món ăn tinh thần chính cho mọi người sau âm nhạc. Phục vụ loại hình giải trí nghe nhìn. Có lẽ ở Việt Nam mọi người vẫn còn xem đây là dòng sản phẩm giải trí xa xĩ ko cấp thiết trong nhu cầu thiết yếu của cuộc sống như loại hình giải trí khác về ăn mặc tiêu dùng hàng ngày. Nhưng với chúng tôi những người đã và đang sống bằng việc làm nghề này, phải có trách nhiệm với chính công việc và cộng đồng làm phim của mình . Rất nhiều ekip ko biết sử dụng quỹ hỗ trợ đầu tư điện ảnh từ đâu, cơ quan ban ngành nào . Và hoàn toàn ko còn khái niệm về việc hỗ trợ đó. Thì mọi người phải làm những việc cần làm để được tồn tại với nghề một cách khoa học hơn và cụ thể hơn trên con đường hội nhập điện ảnh quốc tế . Quốc tế … họ đã sinh ra , đẻ ra và phát triển rồi … tại sao ta lại ko áp dụng?”.

Giám đốc phát triển dự án – Hoa khôi Bảo Ngọc cho biết: “Theo như Bảo Ngọc nghĩ, việc huy động vốn từ cộng đồng có ý nghĩa to lớn đến việc thành công của các bộ phim và với nền công nghiệp điện ảnh. Điện ảnh cũng như những ngành nghề khác rất cần phải có nguồn kinh phí để đầu tư, nhiều dự án dù khá hay nhưng không có kinh phí nên đành bỏ dở, đó là sự lãng phí tài năng và chất xám của những người làm nghệ thuật. Do vậy, để các dự án phim có thể đưa vào thực tiễn và thu hút được khán giả thì kinh phí là một trong những vấn đề quan trọng. Việc huy động vốn từ cộng đồng có thể dễ dàng biến các ý tưởng của các nghệ sĩ thành hiện thực và dễ tiếp cận với thành công hơn. Có kinh phí các bộ phim cũng được đầu tư hoành tráng và công phu hơn, sẽ tạo ra được nhiều thước phim bắt mắt, đúng ý tưởng của đạo diện hơn. Qua đó, có thể khẳng định 1 lần nữa, sự chung tay hỗ trợ từ cộng đồng có vai trò chủ đạo trong việc thành công của từng dự án phim và cả nền công nghiệp điện ảnh hiện nay.”

Anh Nam Vương đại diện Marketing – Truyền thông các dự án của Ngộ Entertainment cũng chia sẻ: “Việc huy động vốn từ cộng đồng để phát triển phim Việt là một việc làm được nhắc đến khá lâu trước đây, tuy nhiên để thực hiện thì đây là lần đầu tiên được áp dụng vào trong làm phim điện ảnh tại Việt Nam, một hướng đi mới, giúp cho các nhà làm phim đang gặp phải khó khăn về vấn đề nguồn vốn được tháo gỡ. Nó mang lại nhiều lợi ích cho rất nhiều phía, nhà sản xuất phim có thể làm những bộ phim mà mình ấp ủ, nhà đầu tư, góp vốn thì có lợi nhuận, có được chỗ để khẳng định giá trị cũng như niềm đam mê của mình dành cho các bộ phim điện ảnh Việt. Theo tôi đây là một phương thức làm xã hội hóa, công nghiệp hóa giúp cho nền điện ảnh việt ngày càng phát triển đi lên theo một tầm mới”.

Ông Mết Nguyễn – Giám đốc dự án cũng cho biết thêm: “Việc huy động vốn cổ phần cộng đồng để phát triển phim là hướng đi mới và đột phá với cộng động làm phim Việt nhưng là xu thế phát triển trong thời gian tới, giúp tạo ra một hệ sinh thái cộng đồng gắn kết với nhau, nơi mà nhà đầu tư – nhà sản xuất, ekip phim – khán giả …cùng tương tác với nhau giúp gia tăng giá trị trong cộng đồng. Nếu quản trị tốt & minh mạch đây sẽ là hướng đi nhằm giúp huy động nguồn lực trong xã hội để phát triển ngành điện ảnh Việt ngày một tiến gần hơn với nền Công nghiệp sản xuất phim của các quốc gia Châu Á và Thế Giới”.

Ông Nguyễn Doanh – Giám đốc pháp lý các dự án của Ngộ Entertainment cho hay: “Chúng tôi đã nghiên cứu kỹ mô hình và quy trình của việc gọi vốn. Do đó đã đề xuất một quy trình và đóng gói các giá trị cộng thêm cho khoản góp vốn của các “nhà đầu tư cộng đồng”. Chắc chắn đầu tư là sẽ có lợi. Không chỉ về lợi nhuận mà đó sẽ là một trải nghiệm khá thú vị với việc sản xuất phim. Khi đề xuất mô hình gọi vốn này, chúng tôi coi nhà đầu tư, những người góp vốn là Khách hàng. Vì vậy chúng tôi và đội ngũ thực hiện dự án sẽ có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi của Khách hàng, nhà đầu tư. Với tâm thế như vậy, đội ngũ thực hiện dự án chúng tôi hoàn toàn tin tưởng việc gọi vốn này sẽ thành công. Những gì mới bắt đầu và lần đầu tiên nữa thì thường sẽ gặp không ít khó khăn. Với một sản phẩm vô hình như một tác phẩm điện ảnh thì cũng có không ít khó khăn khi sản phẩm nhà đầu tư nhận lại một sự thưởng thức, một quá trình trải nghiệm. Tôi rất tự tin vì bản thân và các thành viên tham gia dự án đã quen với khó khăn. Chúng tôi luôn tích cực tìm ra giải pháp để giải quyết các khó khăn đó. Ví dụ, chúng tôi bổ sung thêm một đặc điểm cho mô hình gọi vốn cộng đồng cho dự án phim này là: chúng tôi có chính sách hoàn tiền đầu tư gốc và lợi nhuận cho nhà đầu tư sau khi dự án thực hiện thành công. Mô hình gọi vốn cộng đồng không vi phạm các điều cấm của pháp luật và hoàn toàn hợp pháp. Ngoài ra, tất cả quá trình gọi vốn được chúng tôi ghi nhận bằng các văn bản pháp lý chi tiết, minh bạch, công bằng và quan trọng nhất là đảm bảo quyền lợi của nhà đầu tư khi góp vốn cho chúng tôi thực hiện từng dự án. Đây là dự án đầu tiên chúng tôi thực hiện và chúng tôi cũng đã có kế hoạch cho các dự án tiếp theo. Vì vậy, kế hoạch của chúng tôi là phát triển bền vững cũng như cố gắng tạo ra một giải pháp để giải quyết nút thắt về vốn cho thị trường phim. Do đó, cách thực hiện của chúng tôi cũng sẽ rất khác. Bạn hỏi về vấn đề rủi ro. Vâng, đây là một trong những điều mà anh em chúng tôi suy nghĩ nhiều nhất. Đầu tiên là rủi ro cho nhà đầu tư. Chúng tôi đặt quyền lợi của nhà đầu tư lên trên chúng tôi. Rủi ro cho dự án phim nếu việc gọi vốn không thuận lợi thì dự án phim chẳng lẽ sẽ phải dừng lại? Không thể dừng lại. Chúng tôi đã có những giải pháp dự phòng để đảm bảo dự án phim phải được thực hiện trong bất kỳ tình huống nào và quyền lợi của nhà đầu tư phải được đảm bảo. Hơn thế, chính chúng tôi cũng là những nhà đầu tư, góp vốn cho dự án phim này như những nhà đầu tư khác. Chúng tôi coi mình là cùng hội, cùng thuyền với các nhà đầu tư. Vì vậy, chúng tôi nỗ lực bảo vệ khoản đầu tư của Khách hàng cũng chính là bảo vệ quyền lợi của cả đội ngũ thực hiện dự án”.

Bin | Theo Giaitrinews.vn

Photo: Andy Lưu